Geaccrediteerde nascholing
Menu

Webinars ’90 Dagen later’ – Schrijf in!

Eind mei 2020 zijn veel behandelaren als gevolg van de Covid 19-crisis inmiddels zo’n drie maanden – 90 dagen – bezig met online behandelen. De koudwatervrees is verdwenen, er is veel ervaring opgedaan en veel geleerd, maar er zijn ook veel nieuwe vragen gerezen. Vanaf 26 mei start een nieuwe serie van zes online masterclasses met als doel deze nieuw gerezen vragen te beantwoorden.

Mis het niet en schrijf u vandaag nog in!

beeldmerk_webinarreeks_90_dagen_later_website_300_x_200.jpg

Bijscholen aan de keukentafel

Nascholen over psychotherapie
was nog nooit zo makkelijk

Dit krijgt u bij een lidmaatschap:

  • Onbeperkt E-learning (16 PE punten)
  • Het tijdschrift PsyXpert (per kwartaal)
  • Online kenniscentrum

Vrijblijvend proberen        Direct abonneren

PsyXpert weer telefonisch bereikbaar

Beste klant, vanwege de landelijke maatregelen omtrent het coronavirus konden wij u de afgelopen weken alleen per e-mail te woord staan. Vanaf heden is de klantenservice van PsyXpert tijdens kantooruren weer telefonisch bereikbaar via 030 63 55 060

Onze excuses voor eventueel ongemak en bedankt voor uw begrip tijdens de afgelopen periode.

Contactpagina

Webinar - Online werken voor zorgprofessionals (GGZ)

De noodzaak van online behandelen is door Covid-19 in een grote stroomversnelling terecht gekomen.
Dr. Tim Wind (klinisch psycholoog), Bram van der Boom (psychiater) en Bart Vemer (GZ-psycholoog) vormen samen eHealthspecialists. Samen hebben zij meer dan 20 jaar ervaring in online behandelen. Zo wijzen zij zorgprofessionals, met name in de GGZ, de weg. eHealthspecialists organiseerden in april 2020 – in samenwerking met Prof. dr. Heleen Riper en nascholingsconcept PsyXpert – een gratis webinar over online behandelen. Dit webinar kunt u hier terugkijken.

 

 

Vrijblijvend proberen?

psyxpert_waaier.png

Vraag een proefversie aan

Digitaal of direct op de mat? Vraag nu een proefnummer aan van één van onze recente magazines.

Proefversie aanvragen

laptop2

Test onze E-learning

Maak vrijblijvend kennis met onze e-learnings en ontvang één gratis PE punt voor de e-learning die u maakt.

E-learning testen

psyxpert devices

Start uw abonnement

Via onze manier van nascholing 16 PE punten per jaar vergaren? Vraag direct uw abonnement aan.

Abonnement aanvragen

Interviews

Bij elke editie van PsyXpert wordt een interview opgenomen met een prominente gast uit het vakgebied. Voor abonnees zijn de 1 uur durende interviews hieronder te bekijken. Voor niet-abonnees staan hier de eerste 10 minuten van alle interviews.

Editie 1

2020-1

Mentaliseren en metacognitie

In dit artikel in PsyXpert 2020-01 wordt ingegaan op de begrippen mentaliseren en metacognitie. Deze begrippen worden gebruikt om verstoringen in het vermogen te denken over de eigen gevoelens en die bij anderen, en over het eigen denken en dat bij anderen te beschrijven en begrijpen. Omdat (cognitieve) behandelingen vaak vastlopen, omdat de patiënt geen gebruik kan maken van nieuwe informatie, beschouwen wij diagnostiek van deze functies als essentieel. Metacognitie is net als mentaliseren te beschouwen als een transdiagnostisch concept, dat voor vele uitingsvormen van psychopathologie relevant is. Mentaliseren en metacognitie Mentaliseren staat voor de mentale activiteit die ons in staat stelt menselijk gedrag te zien en te interpreteren in termen van intentionele mentale staten (behoeften, gevoelens, overtuigingen, bedoelingen, etc.). Het gaat dus niet alleen om het begrijpen van gedrag van de ander, maar ook van het eigen gedrag en de binnenwereld. Vanuit een geheel andere hoek is een theorie ontstaan die veel overlap vertoont met dit begrip mentaliseren: metacognitie. Metacognitie is oorspronkelijk afkomstig vanuit de onderwijskunde: het leren te leren. In de psychologie wordt vaak gesproken over denken over het denken . Noodzakelijke stap in het proces van meacogniseren is het vermogen om de eigen mentale staten als eigen te zien en die van de ander als behorend bij de ander. Dit zijn geen vanzelfsprekende eigenschappen, maar verworvenheden. Als de ontwikkeling hiervan verstoord raakt, kan dit ernstige gevolgen hebben voor hoe het zelf of de ander wordt beleefd. Meten van mentaliseren Het vermogen tot mentaliseren is, afhankelijk van de exacte focus, te meten met verschillende experimentele taken, observatieschalen of interviews. Zo zijn er enkele veelbelovende instrumenten, ook voor het Nederlandse taalgebied: adaptaties van de Reflective Functioning Scale, de Reflective Functioning Questionnaire , de Mentalization Questionnaire en de Mentalization Imbalances Scale. Meten van metacognitie De afgelopen jaren is vanuit deze traditie veel onderzoek gedaan naar persoonlijkheidsstoornissen, ASS, depressie, sociale fobie en schizofrenie. In 2003 is de Metacognitive Assessment Schaal (MAS) ontwikkeld. Deze is af te nemen op basis van een transcriptie van een therapiesessie en door De Jong in het Nederlands vertaald. Deze MAS bevat drie subschalen: het begrijpen van je eigen geest, het begrijpen van de geest van de ander en mastery (of Metacognitieve Coping ). Met mastery bedoelen we het vermogen om problemen in waarschijnlijke psychologische termen te verklaren, effectieve handelingen te ontwikkelen en emoties te reguleren. Diagnostische vragen Mentaliseren en metacognitie zijn transdiagnostische factoren; dat wil zeggen, ze kunnen betrokken zijn bij de etiologie, de manifestatie, en de instandhouding van verscheidene stoornissen. Beide zijn wat betreft de auteurs ook nodig om op een genuanceerde wijze uitspraken te kunnen doen over de dynamiek van een stoornis. Enkele diagnostische vragen kunnen daarbij als leidraad dienen: Wordt een basaal tekort in mentaliseren (Theory of mind) verwacht? Is het vermeende tekort globaal aanwezig, of vooral onder toenemende emotionele druk? Is er vooral sprake van hypomentaliseren of hypermentaliseren, of beide? Bestaat er een tekort op cognitief of vooral op affectief gebied? En is er een overmatige focus op de ander, ten koste van het zelf of vice versa? Instrumenten Het adequaat meten van mentaliseren en metacognitie is een uitdaging, te meer als dit op efficiënte wijze dient te gebeuren. Wat betreft mentaliseren zijn de traditionele instrumenten te tijdrovend, de nieuwe instrumenten zijn nog onvoldoende gevalideerd (in het Nederlandse taalgebied) of psychometrisch ontoereikend. Een interessant initiatief is de ontwikkeling van een gecomputeriseerde tekstanalysemethode om ‘markers’ van goed en slecht mentaliseren in gesproken tekst te detecteren (Computerized Reflective Functioning; CRF). Vanuit de traditie van metacognitie zijn naast de MAS, ook de MAI en de MSAS beschikbaar. Het aantal instrumenten dat is vertaald voor het Nederlandse taalgebied is echter beperkt. Voorlopig moet vooral worden uitgeweken naar instrumenten die buiten de twee besproken tradities zijn ontwikkeld. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het aanverwante concept alexithymie. Hetzelfde geldt voor instrumenten om Theory of mind vast te stellen. Conclusie Concluderend is het als clinicus belangrijk te leren letten op tekorten in metacognitie en mentaliseren. Zo moet gekeken worden hoe de patiënt zijn of haar probleem verwoordt: als eigen of ‘vreemd', concreet of symbolisch of juist reflectief, gedifferentieerd of globaal. Dit zijn belangrijke aandachtspunten in welke vorm van psychotherapie ook, zeker wanneer deze dreigt vast te lopen of de patiënt al meerdere negatieve behandelervaringen achter de rug heeft. Het blijkt namelijk dat betere metacognitie en beter mentaliseren leiden tot een verbeterde affectregulatie, verhoogde veerkracht en een toenemend gevoel van agency en dus zelfredzaamheid. Helaas moeten we vaststellen dat er momenteel nog maar weinig instrumenten voorhanden zijn in Nederland die specifiek geënt zijn op het meten van mentaliseren en metacognitie. Dit artikel is een sterk verkorte weergave van het nascholingsartikel ‘Mentaliseren en metacognitie, denken over emoties en denken over denken bij zelf en ander’ door Nelleke Nicolai (psychotherapeut-psychoanalyticus) en drs. Jurrijn Koelen (GZ-psycholoog en postdoctoraal onderzoeker). Het volledige artikel is verschenen in nascholingsmagazine PsyXpert, editie 2020-1. Na het bestuderen van dit artikel: hebt u een basaal begrip van de concepten mentaliseren en metacognitie; kunt u verschillende dimensies van mentaliseren onderscheiden; bent u op de hoogte van de ontwikkelingen in beide richtingen; weet u globaal welke psychopathologische processen verklaard kunnen worden vanuit beide raamwerken; kunt u gebruikmaken van de concepten in diagnostiek van enkele stoornissen; hebt u een overzicht van de beschikbare meetinstrumenten en testen; hebt u een goed beeld van de kwaliteit van het instrumentarium. Bent u psychiater, klinisch psycholoog, NVP-lid of Eerstelijnspsycholoog NIP? Dan kunt u de bijbehorende e-learning vinden op www.psyxpert.nl en 1 PE-punt behalen.

Lees het hele artikel

Destigmatiserend werken in de GGZ

In 2019 werd de generieke module Destigmatisering opgenomen in het Register van kwaliteitsstandaarden van Zorginstituut Nederland. Hiermee beschikken GGZ-professionals over een niet-diagnosegebonden kwaliteitsstandaard over de gevolgen van het stigma voor psychische aandoeningen en hoe deze te reduceren. De standaard geeft aan hoe GGZ-professionals gericht aandacht kunnen besteden aan het voorkomen of verminderen van stigma. De GGZ-professional komt bij destigmatisering een belangrijke rol toe. Dit nascholingsartikel biedt behalve kennis daarover, een extra focus op de praktijk met concrete handvatten voor destigmatiserend werken in de GGZ. Wat is stigma? Stigma (Grieks: merkteken) verwijst naar de samenhangende problematiek van negatieve stereotypering, sociale afwijzing en maatschappelijke uitsluiting. Stigma is een teken (een etiket of label) dat een persoon of groep onderscheidt van een ander(e), ongewenste, stereotiepe eigenschappen aan persoon of groep toeschrijft, die de persoon of groep devalueren in de ogen van anderen, waarna de negatief gelabelde persoon of groep door anderen wordt afgewezen, vermeden, genegeerd en/of ongelijk behandeld (discriminatie). Belemmering in dagelijks functioneren Mensen met (ernstige) psychische aandoeningen ervaren vaak belemmeringen in hun dagelijks functioneren. Velen van hen staan op maatschappelijke achterstand: zij wonen vaker alleen (ruim de helft), hebben minder vaak een vaste partner (ruim 66% niet), betaald werk (85% niet), een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt (ruim 33% niet) of structurele dagbesteding (25-50% niet). GGZ-professionals niet uitgezonderd Stigmatisering in verband met de GGZ-hulpverlening omvat bijna een kwart (22,3%) van alle stigma-ervaringen bij GGZ-patiënten. Patiënten voelen zich onder andere minder geaccepteerd, ervaren dat zij incompetent geacht worden en dat zij vaak als agressief worden beleefd of ingeschat. Destigmatisering Met ‘destigmatisering’ wordt bedoeld: alles wat betrokken actoren (patiënten zelf, directe omgeving, GGZ, organisaties in de samenleving) kunnen ondernemen om stigma tegen te gaan. Destigmatisering gaat hand in hand met herstelondersteunende zorg en staat in dienst van het herstel en de participatie van mensen met psychische aandoeningen. Van de verschillende strategieën bij destigmatisering heeft onderzoek uitgewezen dat voorlichting en contact het meest effectief zijn. Daarbij werkt voorlichting wat beter bij adolescenten, terwijl contactinterventies iets betere effecten geven bij volwassenen. Destigmatiserend werken met patiënten Vanwege hun positie als experts kunnen GGZ-professionals een bijdrage leveren aan destigmatiserend communiceren over psychische aandoeningen. In hun eigenlijke werk bij diagnostiek en behandeling kunnen zij bijdragen aan de vermindering van de gevolgen van (zelf)stigma door er alert op te zijn, zo nodig behandeling aan te bieden en mensen via empowerment te ondersteunen bij het vergroten van hun stigmaweerstand. Reflectie Het bewaken van de gelijkwaardigheid in de behandelrelatie is van groot belang voor de kwaliteit van het contact en van de behandeling. In hoeverre bent u zich bewust van uw eigen mogelijk belemmerende attitudes? Reflectie hierop kan u sensitiever maken voor stigma. Persoonlijke reflectie op het eigen gedrag en handelen kan vervolgens aanleiding zijn om (tegengaan van) stigma binnen het team te bespreken. Dit artikel is een sterk verkorte weergave van het nascholingsartikel ‘Destigmatiserend werkend in de GGZ’ door dr. Alan Ralston, prof. dr. Jaap van Weeghel, drs. Nicole van Erp, drs. Gerdie Kienhorst, dr. Suzan Oudejans en drs. Luca Koppen. Het volledige artikel is verschenen in nascholingsmagazine PsyXpert, editie 2020-1. Na het bestuderen van dit artikel: kent u de achtergrond van stigmatisering van mensen met psychische aandoeningen; kent u belangrijke aspecten van stigma in de GGZ en de daarbij betrokken processen; kent u belangrijke ingrediënten en handvatten voor destigmatiserend werken; kent u interventies ter vermindering van (zelf)stigma en stigma in de hulpverlening; bent u zich bewust van de grote impact van (zelf)stigmatisering op het herstel en functioneren van patiënten en de urgentie om het aan te pakken; ziet u in dat GGZ-professionals een eigen rol hebben bij (de)stigmatisering in voorlichting en educatie, in de behandeling van de patiënt, in contact met collega's en binnen de eigen organisatie. Bent u psychiater, klinisch psycholoog, NVP-lid of Eerstelijnspsycholoog NIP? Dan kunt u de bijbehorende e-learning vinden op www.psyxpert.nl en 1 PE-punt behalen. --- Opmerkingen: Wij hanteren hier de term patiënt in overeenstemming met de generieke module. Voor patiënt kan ook cliënt worden gelezen. De generieke module werd in 2017 geautoriseerd door betrokken (beroeps)organisaties en is onderdeel van de jongste serie kwaliteitsstandaarden in de GGZ. Zorgstandaarden zijn diagnosegebonden, modules gelden ongeacht de diagnose. Patiënten- en familieorganisaties, beroepsverenigingen, GGZ-professionals, ervaringsdeskundigen en experts hebben aan de standaarden meegewerkt. Naast de generieke module (waarvoor een literatuursearch werd uitgevoerd) en waarin alle literatuurverwijzingen opgenomen zijn, is het Handboek Destigmatisering bij psychische aandoeningen een belangrijke bron. (J. van Weeghel et al., 2016)

Lees het hele artikel

Bekijk alle artikelen

Lees de laatste D!scura column

D!SCURA, onafhankelijk discussieplatform over professionaliteit in de zorg, werkt samen met PsyXpert. Wekelijks publiceert D!SCURA een column over een actueel onderwerp.

Naar de website

logo discura